آيا رسانه هاي نورسيده با جاذبه ها و امكانات و سهولت هايشان، کارت ویزیت جايي باقي مي گذارند؟ آيا چاپ كاربرد گذشته خود را دارد؟ اين پرسشها و پرسشهاي ديگري از اين دست، ذهن بسياري از مردم را، چه از ميان دانشمندان و متخصصان و صاحبنظران و چه از ميان چاپ تراکت علاقه مندان و خوانندگان ساده و افراد غيرمتخصص، به خود مشغول داشته است. روزنامه ها و رسانه هاي همگاني ديگر نيز از جنجال و غوغا چاپ کارت ویزیت در اين باب ابا ندارند. جنجالها و غوغاها اگر چه گاه هوشياري انگيز و محرك حساسيتهاست، و به سهم خود مي تواند به شناختن و دريافتن پديده ها كمك كند، گاه نيز اجب واقعيت مي شود و ذهن را از رسيدن به حقيقت دور مي كند. كتاب و چاپ نشريات با خطر نابودي روبه رو نيست. به نظر نمي رسد.

هيچ رسانة ديگري بتواند جاي خاص و نقش خاصي کارت ویزیت را كه كتاب دارد بگيرد. آساني استفاده از كتاب، محدود و مقيد نبودن آن به زمان و مكان، آزادي و امكان انتخابي كه خواننده نسبت به كتاب، متن، مندرجات و بخشهاي مختلف آن دارد، دوام و پايداري، قابليت چاپ تراکت حمل و نقل، انس و الفت روحي كه خوانندگان علاقه مند با روح و محتواي كتاب و نيز با جسم و كالبد آن حس مي كنند و ويژگيهاي ديگر، از جمله عوامل مؤثر و بسيار پايداري است كه مطمئناً تا آيندة پيش بيني پذير، چاپ کارت ویزیت كتاب و كاربرد آن را حفظ خواهد كرد؛ اما آنچه مسلم است، رسانه ها و فنّاوريهاي جهان امروز، چاپ را به عرصة وارد کند.

تازه اي كشانده كه با گذشته تفاوت دارد. بويژه آنجا كه کارت ویزیت رابطة ميان چاپ و نشر با اطلاع رساني به ميان مي آيد و پيوندهاي دقيق بين چاپ و نشر و اطلاعات زير ذره بين بررسيهاي تخصصي قرار مي گيرد، اين ضرورت احساس مي شود كه چاپ و نشر از ديدگاه ديگري بررسي شود؛ ديدگاهي كه مطمئناً با ديدگاههاي گذشته متفاوت خوادهد بود. ضرورت دارد كه نظام آموزشي و پژوهشي ما نسل چاپ کارت ویزیت جديد را با مسائل تازه اي كه در اين زمينه پيش روست آشناتر كند. ما به عصري پاي نهاده ايم كه اطلاعات و انتقال آن معناي ديگري يافته است؛ نه تنها تغيير معنا، چاپ تراکت كه دگرساني در سرشت اطلاعات و دگرگوني در شيوه هاي اطلاع رساني، چاپ و نشر را به مدار وارد کند.

بر فرض كه كاغذ از ميان برود يا دامنة كاربرد آن بسيار محدود شود، باز هم مفهوم كتاب به قوت خود باقي است؛ گو اينكه تغيير ابزارهاي نوشتن طي تاريخ، مفهوم كتاب کارت ویزیت را از بين نبرد. نكتة مهم درباره تحوّلات مربوط به بحث ما اين است كه در پنج قرن گذشته، نشر كتاب هميشه با چاپ مفهوم نشر با مفهوم چاپ در هم پيوسته بود، به حدي كه گاه چاپ را به معناي چاپ کارت ویزیت نشر به كار مي بردند؛ اما اكنون از دو مفهوم نشر چاپي و نشر غيرچاپي سخن به ميان مي آيد. تحوّلات اطلاعاتي و ارتباطي شرايطي ايجاد كرده است كه مي توان اثر منتشر كرد، اما از چاپ چاپ تراکت استفاده نكرد.

به دست دادن تعريفي از نشر و ناشر اكنون ديگر كار کارت ویزیت چندان ساده اي نيست. از دورة اختراع چاپ تا پيش از انقلاب كنوني در عرصة اطلاعات و ارتباطات، كه در دهة اخير تأثيرها و پيامدهايش را محسوس و ملموس مي يابيم،تعريف نشر و ناشر در قالب يك يا چند جملة چاپ کارت ویزیت ساده، با مخالفتي رو به رو نمي شد. ناشران حلقة پيوندي بودند ميان پديدآورندگان از يك سو چاپ تراکت و خوانندگان از سوي ديگر. ناشران با انديشه و سرمايه و تخصص خود، دستنوشتهاي پديدآوردندگان را يا حتي فكر و پيشنهاد آنان را، به اثر چاپي دارد.

ناشر هم اكنون لزوماً فقط ناشر كتاب نيست. او مي تواند کارت ویزیت آثار را به صورت فيلمهاي ويدئويي، ديسكتهاي رايانه اي، لوحهاي فشرده (سي دي)، يا از راه تلويزيونهاي مدار بسته يا سيمي، انواع رسانه هاي ديداري ـ شنيداري، بسته هاي آموزشي، مجموعه هاي تركيبي از متن و چاپ کارت ویزیت صورت و تصوير (چند رسانه ايها)، و از راهها و با ابزارها و رسانه هاي گوناگون ديگر منتشر كند. راهها و امكانات جديد، نشر را به عرصه هاي جديدي كشانده و حتي در سرشت آن تغييراتي داده است كه لاجرم بر چاپ تراکت تعريف آن نيز اثر مي گذارد.

نشر، ديگر با چاپ برابر نيست. نشر مي تواند از چاپ کارت ویزیت به عنوان يكي از ابزارها و البته فعلاً از مؤثرترين ابزارها، استفاده كند. نشر در واقع تلاقيگاه پديدآوردندگان و خوانندگان است؛ پديدآورنده در پي خواننده و خواننده در جستجوي پديدآورنده است. ناشر با تشخيص، انتخاب، چاپ کارت ویزیت سرمايه، تجربه و تخصص، پيوند ميان اين دو را برقرار مي سازد. ناشر را به يانوس دو چهره، از شخصيتهاي اسطوره اي روم باستان، تشبيه كرده اند كه يك رويش به پديدآوردنده و روي ديگرش به خواننده استو چاپ تراکت نيز به تعبيري ديگر، رويي به گذشته و رويي به سوي آينده دارد. نقش او اين است كه اثر را از نسخة يگانة منحصر به فرد خارج كند.